Bài viết Kinh Thánh

Đức Ma-ri-a đã “đính hôn” hay “thành hôn” với thánh Giu-se ?  

Tác giả: Lm. An-be-tô Trần Phúc Nhân - Ngày 17/09/2011

 

Nhóm Phiên Dch Các Giờ Kinh Phụng Vụ (CGKPV) trong cun Kinh Thánh trn b (1999) và cun Bn sách Tin Mng (2004) dch Mt 1,18 ; Lc 1,27 ; 2,5 là thành hôn, và do đó đã gây thc mc cho mt s độc gi trong nước cũng như ngoài nước : phi chăng dch như vy là ph nhn Đức Ma-ri-a th thai mà vn còn đồng trinh ?

Vn đề này khá phc tp và đã được tranh lun nhiu. đây nên xét v hai mt ng hc và phong tc.

1. Về mặt ngữ học

c ba ch dn trên đây, Mt và Lc đều dùng mt động t Hy-lp duy nht mnêsteuô. Vì thế tuy có mt vài bn đã dch Mt 1,18 và Lc 1,27 khác vi Lc 2,5, nhưng đa s dch bng mt t duy nht. Cái khó là trong tiếng Vit thì dùng t nào ? Đến đây ta cn tìm hiu phong tc Do-thái thi xưa.

2. V mt phong tc

Hôn nhân Do-thái thời xưa gồm hai giai đoạn :

a. Nghi l cam kết : Trước  mt nhng người chng, hai bên nam n ưng thun kết hôn. T đó hai người được gi là chng là v và có đủ quyn li và nghĩa v v chng theo pháp lut. Vì thế nếu người ph n ăn nm vi người đàn ông khác thì b coi là phm ti ngoi tình (x. Đnl 22,23-24).

b. Nghi l rước dâu là nghi thc b túc : sau mt thi gian (khong mt năm) người ph n mi được rước v nhà chng để chung sng.

Vy sau khi đã xét các khía cnh ca vn đề, nên dùng động t tiếng Vit nào để dch mnêsteuô : đính hôn hay thành hôn ?

Trong tiếng Vit, đính hôn thường hiu là giao ước s ly nhau làm v chng ; còn thành hôn là chính thc ly nhau làm v chng.

Áp dng vào ba ch Tin Mng nói đây, thiết tưởng t đính hôn không thích hp cho Mt 1,18, vì bà Ma-ri-a và ông Giu-se đã thc s cam kết vi nhau theo phong tc Do-thái và, tuy chưa c hành l rước dâu và chưa sng chung (Mt 1,18.24), nhưng v mt pháp lý cũng được coi là v (cc. 20.24) và chng (c.19). Nếu ch này dch là đính hôn, có người s hi : mi đính hôn mà sao đã đón v v nhà ?

Đính hôn càng không thích hp cho Lc 2,5, vì khi đó bà Ma-ri-a đang đi Be-lem vi ông Giu-se, nên chc hai người đang chung sng (thm chí ch này bn dch La-tinh Nova Vulgata còn thêm t v – không có trong bn Hy-lp – để ch bà Ma-ri-a).

Riêng v Lc 1,27, bn văn không nói rõ khi đó đã rước dâu chưa – có l là chưa –, nhưng nếu Mt 1,18 và Lc 2,5 dch là thành hôn, thì đây cũng không th dch khác.

Tóm li, chúng tôi nghĩ : nếu hiu trong bi cnh phong tc Do-thái thi xưa, nên dch là thành hôn. Còn v tín điu Đức Ma-ri-a th thai mà vn còn đồng trinh thì Mt 1,18 và Lc 1,35 đã nói rõ.

3. Is 7,14 : “Này đây người thiếu n mang thai...”

Riêng về bản dịch Is 7,14 : “Này đây người thiếu nữ mang thai...” là dịch sát nguyên văn Híp-ri, trong đó từ  hm'l.[; (`almâ) có nghĩa là người rất trẻ thuộc nữ giới, không xác định thêm (trong tiếng Híp-ri còn một từ khác là hl'WtB. (Bütûlâ) có nghĩa đích xác: trinh n, ví dụ khi nói về cô Rê-bê-ca ở St 24,16). Bản LXX (bản dịch Hy-lạp cổ) dịch  hm'l.[; (`almâ) là  parqe,noj (parthenos) nghĩa là trinh n. Bản LXX, hình thành trong thế kỷ III-II trước công nguyên, có một số chỗ dịch hơi khác với bản Híp-ri, chứng tỏ có một sự tiến triển trong mặc khải ; bản này thường được các tác giả Tân Ước dùng khi dẫn Cựu Ước. Mt 1,23 cũng dẫn Is 7,14 theo bản này, vì thế bản tiếng Việt của Nhóm CGKPV dịch Mt 1,23 là : “Này đây trinh n sẽ thụ thai...”.

Nhng li gii thích trên đây có th không gii to được hết nhng thc mc ca mt s người, nhưng hy vng cũng cho thy rng các dch gi trong Nhóm CGKPV đã làm vic cách thn trng và đắn đo suy nghĩ.

 

Tp. HCM, ngày 21-09-2005

Tm. Nhóm Phiên Dch CÁC GI KINH PHNG V

Lm. An-be-tô Trần Phúc Nhân


Không có bình luận.

Các bài viết khác

Thánh Giê-rô-ni-mô

Đóng góp trực tuyến

Nhận bài qua email